Klasa 5 szkoły podstawowej

1. Wirusy i bakterie:

  • wirusy - bezkomórkowe formy materii,
  • drogi rozprzestrzenia się i zasady profilaktyki chorób wywołanych przez wirusy,
  • występowanie bakterii,
  • budowa komórki bakteryjnej,
  • kształty bakterii,
  • czynności życiowe bakterii,
  • znaczenie bakterii w przyrodzie i dla człowieka,
  • przykłady chorób wirusowych i bakteryjnych.

2. Różnorodność protistów:

  • różnorodność budowy protistów,
  • czynności życiowe protestów (odżywianie, oddychanie, rozmnażanie),
  • drogi rozprzestrzenia się i zasady profilaktyki chorób wywołanych przez protisty.

3. Budowa i różnorodność grzybów; porosty:

  • środowisko życia grzybów,
  • cechy umożliwiające zakwalifikowanie organizmu do grzybów,
  • różnorodność budowy grzybów,
  • czynności życiowe grzybów (odżywianie, oddychanie, rozmnażanie),
  • budowa porostów,
  • typy plech,
  • znaczenie porostów.

 

Klasa 6 szkoły podstawowej

1. Stawonogi:

  • środowisko życia stawonogów,
  • charakterystyczne cechy budowy stawonogów,
  • podział stawonogów na skorupiaki, owady i pajęczaki,
  • cechy budowy zewnętrznej skorupiaków,
  • przedstawiciele skorupiaków,
  • wspólne cechy budowy zewnętrznej owadów,
  • aparaty gębowe owadów,
  • odnóża owadów,
  • przystosowania owadów do życia w różnych środowiskach,
  • przedstawiciele owadów,
  • tryb życia pajęczaków,
  • charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej pajęczaków,
  • przedstawiciele pajęczaków.

2. Mięczaki:

  • środowisko oraz tryb życia mięczaków,
  • wspólne cechy mięczaków,
  • różnice w budowie ślimaka, małży i głowonogów,
  • przedstawiciele ślimaków, małż i głowonogów.

 

Klasa 7 szkoły podstawowej

ZAGADNIENIA Z KLASY VI:
1. Świat zwierząt. Bezkręgowce - od parzydełkowców do mięczaków. Kręgowce zmiennocieplne i stałocieplne.

ZAGADNIENIA Z KLASY VII:
1. Układ nerwowy i narządy zmysłów:

  • ośrodki nerwowe,
  • centralny i obwodowy układ nerwowy, autonomiczny układ nerwowy - budowa,
  • przykłady kontroli - układ nerwowy współczulnym i przywspółczulny,
  • łuk odruchowy, pojęcie i rodzaje odruchów,
  • synapsy i ich rodzaje,
  • choroby i higiena układu nerwowego,
  • zmysły - budowa i działanie oraz higiena narządów zmysłów; przegląd i budowa zmysłu dotyku, słuchu, wzroku, równowagi.

2. Układ hormonalny:

  • gruczoły dokrewne i ich przegląd,
  • rola i rodzaje hormonów,
  • zasada działania hormonów,
  • antagonistyczne działanie hormonów,
  • choroby układu dokrewnego.

UWAGA! Szczegółowe zagadnienia do poszczególnych działów są zbieżne z rozkładem materiału oraz wymaganiami edukacyjnymi dla klasy 7.

 

Klasa 8 szkoły podstawowej

1. Ekologia:

  • podstawowe pojęcia w ekologii,
  • tolerancja ekologiczna; przykłady gatunków wskaźnikowych; stenobionty i eurybionty,
  • organizm a środowisko,
  • interakcje między i wewnątrzpopulacyjne,
  • strategie rozrodu - r i K,
  • zależności pokarmowe; łańcuch spasania i detrytusowy; piramidy troficzne; sieci zależności troficznych,
  • materia i energia w ekosystemie,
  • cechy i struktura populacji; krzywe przeżywania i wzrostu populacji - jotowata i esowata,
  • cykle biogeochemiczne - węgiel, azot,
  • struktura i funkcjonowanie ekosystemu,
  • sukcesja ekologiczna,
  • zanieczyszczenia środowiska,
  • źródła i skutki zanieczyszczeń atmosfery, hydrosfery i litosfery; dziura ozonowa, efekt cieplarniany, kwaśne deszcze.

2. Człowiek i środowisko:

  • sposoby ochrony przyrody,
  • wpływ człowieka na różnorodność biologiczną,
  • racjonalne gospodarowanie zasobami przyrody,
  • różnorodność biologiczna.

3. Genetyka:

  • nośnik informacji genetycznej - DNA; budowa DNA i RNA,
  • cechy kodu genetycznego,
  • podstawowe prawa dziedziczenia; zadania genetyczne - I i II Prawo Mendla,
  • dziedziczenie cech u człowieka; dziedziczenie płci u człowieka; cechy sprzężone z płcią,
  • dziedziczenie grup krwi,
  • krzyżówki genetyczne - allele wielokrotne, dziedziczenie cech sprzężonych z płcią

UWAGA! Szczegółowe zagadnienia do poszczególnych działów są zbieżne z rozkładem materiału oraz wymaganiami edukacyjnymi dla klasy 8.

 

Klasa 1 liceum ogólnokształcącego (po szkole podstawowej)

1. Budowa DNA i RNA, organizacja chromosomu, autosomy i allosomy, grupy zasad azotowych - puryny i pirymidyny.
2. Cykl komórkowy:

  • fazy cyklu komórkowego,
  • znaczenie procesu replikacji DNA,
  • zmiany ilości DNA w poszczególnych fazach cyklu komórkowego.

3. Przebieg podziałów komórkowych. Znaczenie mitozy, mejozy i apoptozy:

  • charakterystyka profazy, metafazy, anafazy i telofazy mitozy oraz mejozy (ze szczególnym uwzględnieniem I podziału mejotycznego),
  • znaczenie mitozy i mejozy,
  • porównanie mitozy z mejozą,
  • przebieg i znaczenie procesu apoptozy,
  • cykl komórkowy.

4. Regulacja aktywności enzymów:

  • działanie aktywatorów i inhibitorów enzymów,
  • mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego w regulacji szlaków metabolicznych,
  • wpływ czynników fizykochemicznych na aktywność enzymów.

5. Kierunki przemian metabolicznych:

  • rodzaje reakcji metabolicznych: anabolizm i katabolizm,
  • budowa i funkcja ATP,
  • inne rodzaje przenośników elektronów*,
  • szlaki metaboliczne.

6. Budowa i działanie enzymów:

  • budowa i właściwości enzymów,
  • mechanizm działania enzymów - kataliza enzymatyczna,
  • badanie wpływu enzymów na białka.

 

Klasa 2 liceum ogólnokształcącego (po szkole podstawowej)

1. Układ moczowy:

  • budowa i funkcjonowanie układu moczowego:
    - funkcje układu wydalniczego,
    - wydalanie zbędnych produktów metabolizmu,
    - cykl mocznikowy i jego znaczenie,
    - budowa układu wydalniczego, w tym budowa nerki,
    - powstawanie moczu,
    - mocz pierwotny i mocz ostateczny, skład moczu ostatecznego,
    - wydalanie moczu,
    - udział układu moczowego w homeostazie - osmoregulacja i stałość składu płynów ustrojowych,
    - kontrola hormonalna wydalania,
    - wewnątrzwydzielnicza funkcja nerek,
  • choroby układu wydalniczego:
    - badania diagnostyczne chorób układu wydalniczego (USG jamy brzusznej, urografia, badanie moczu),
    - profilaktyka chorób układu wydalniczego,
    - choroby układu wydalniczego (zakażenie dróg moczowych, kamica nerkowa, niewydolność nerek),
    - dializa.

2. Układ nerwowy:

  • budowa i działanie układu nerwowego:
    - budowa i funkcje układu nerwowego,
    - budowa neuronu,
    - rola komórek glejowych,
    - podział neuronów na czuciowe, ruchowe i pośredniczące,
    - powstawanie i mechanizm przewodzenia impulsu nerwowego,
    - budowa i działanie synapsy chemicznej,
    - przewodzenie impulsu między neuronami,
    - neuroprzekaźniki pobudzające i hamujące - funkcje i przykłady,
  • ośrodkowy układ nerwowy:
    - budowa ośrodkowego układu nerwowego,
    - budowa mózgowia (mózg, pień mózgu, móżdżek) i jego funkcje,
    - budowa i funkcje mózgu,
    - rola rdzenia kręgowego,
  • obwodowy układ nerwowy:
    - budowa i funkcje obwodowego układu nerwowego,
    - podział nerwów na nerwy czaszkowe i rdzeniowe oraz na nerwy czuciowe, ruchowe i mieszane,
    - odruchy warunkowe i odruchy bezwarunkowe,
    - łuk odruchowy - budowa, droga impulsu w łuku odruchowym,
    - odruch uczenia się,
  • autonomiczny układ nerwowy:
    - funkcjonalny podział układu nerwowego,
    - budowa i funkcja autonomicznego układu nerwowego,
    - rola układu autonomicznego w utrzymaniu homeostazy,
    - lokalizacja struktur nerwowych autonomicznego układu nerwowego,
  • higiena i choroby układu nerwowego:
    - higiena układu nerwowego,
    - biologiczne znaczenie snu,
    - wpływ substancji psychoaktywnych na ciało człowieka (substancje narkotyczne, dopalacze, alkohol, nikotyna, leki),
    - mechanizm uzależnienia,
    - choroby neurologiczne (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, schizofrenia, depresja),
    - diagnostyka chorób (elektroencefalografia, tomografia komputerowa, magnetyczny rezonans jądrowy).

3. Narządy zmysłów:

  • budowa i działanie narządu wzroku:
    - receptory i kryteria ich podziału,
    - budowa oka - aparat ochronny i ruchowy oka, elementy budowy gałki ocznej,
    - droga światła w oku,
    - akomodacja i adaptacja oka,
    - widzenie przestrzenne,
    - wady wzroku,
    - choroby oczu (jaskra, zaćma, zwyrodnienie plamki, daltonizm),
    - higiena wzroku,
  • ucho - narząd zmysłu słuchu i zmysłu równowagi:
    - budowa ucha,
    - funkcje poszczególnych elementów budowy ucha,
    - droga dźwięku w uchu,
    - powstawanie wrażeń słuchowych,
    - budowa i działanie narządu równowagi,
    - negatywny wpływ hałasu na zdrowie,
  • narządy smaku oraz węchu:
    - budowa i funkcje narządu smaku,
    - powstawanie wrażeń smakowych,
    - budowa i funkcje narządu węchu,
    - powstawanie wrażeń węchowych.

 

Klasa 3 liceum ogólnokształcącego (po szkole podstawowej)

1. Dowody ewolucji:

  • ewolucja biologiczna,
  • historia myśli ewolucyjnej,
  • źródła wiedzy o mechanizmach i przebiegu ewolucji,
  • dowody bezpośrednie ewolucji,
  • dowody pośrednie ewolucji,
  • atawizmy,
  • narządy szczątkowe,
  • dywergencja,
  • konwergencja,
  • drzewo filogenetyczne organizmów.

2. Dobór naturalny - główny mechanizm ewolucji:

  • dobór naturalny,
  • dobór sztuczny,
  • zmienność genetyczna i jej rola w ewolucji organizmów,
  • konkurencja jako walka o byt,
  • rodzaje doboru naturalnego,
  • melanizm przemysłowy.

3. Ewolucja na poziomie populacji; specjacja:

  • gatunek,
  • pula genowa gatunku i populacji,
  • dryf genetyczny,
  • efekt założyciela,
  • efekt wąskiego gardła,
  • dobór naturalny a choroby genetyczne,
  • specjacja.

4. Antropogeneza:

  • pokrewieństwo człowieka z naczelnymi,
  • antropogeneza,
  • formy kopalne człowiekowatych,
  • przełomowe zmiany w ewolucji człowieka.

5. Historia życia na Ziemi:

  • hipotezy wyjaśniające najważniejsze etapy biogenezy,
  • przebieg biogenezy,
  • teoria endosymbiozy,
  • etapy rozwoju życia na Ziemi,
  • wpływ środowiska na przebieg ewolucji,
  • etapy rozwoju organizmów na Ziemi.

6. Ekologia i różnorodność biologiczna:

  • organizm w środowisku; tolerancja ekologiczna:
    - ekologia,
    - środowisko i jego czynniki,
    - nisza ekologiczna,
    - siedlisko,
    - tolerancja ekologiczna,
    - bioindykacja,
    - bioindykator,
    - skala porostowa,
  • cechy populacji:
    - populacja,
    - liczebność populacji,
    - zagęszczenie populacji,
    - struktura przestrzenna populacji,
    - struktura wiekowa populacji i jej rodzaje,
    - struktura płciowa populacji,
    - modele wzrostu liczebności populacji,
    - pojemność środowiska,
  • rodzaje oddziaływań między organizmami:
    - zależności nieantagonistyczne,
    - mutualizm obligatoryjny,
    - mutualizm fakultatywny,
    - komensalizm,
    - zależności antagonistyczne,
    - roślinożerność,
    - drapieżnictwo,
    - pasożytnictwo,
    - konkurencja wewnątrzgatunkowa i międzygatunkowa,
    - adaptacje roślinożerców, drapieżników i pasożytów do zdobywania pokarmu,
    - mechanizmy obronne zjadanych roślin, ofiar zwierząt i żywicieli pasożytów,
  • funkcjonowanie ekosystemu:
    - ekosystem,
    - biotop,
    - biocenoza,
    - klimaks,
    - sukcesja pierwotna,
    - sukcesja wtórna,
    - łańcuch pokarmowy i jego ogniwa,
    - sieć pokarmowa,
    - obieg materii w ekosystemie,
    - przepływ energii w ekosystemie,
    - obiegi węgla i azotuw przyrodzie,
  • Czym jest różnorodność biologiczna?:
    - różnorodność biologiczna i jej typy,
    - naturalne czynniki kształtujące różnorodność biologiczną,
    - przykłady ekosystemów o bogatym składzie gatunkowym,
    - biosfera a biomy,
    - biomy lądowe,
    - biomy wodne,
    - wpływ działalności człowieka na różnorodność biologiczną,
  • ochrona różnorodności biologicznej:
    - bioróżnorodność a życie człowieka,
    - formy ochrony przyrody - w tym: czynna i bierna, ex situ i in situ,
    - ochrona gatunkowa,
    - restytucja i reintrodukcja,
    - zrównoważony rozwój,
    - międzynarodowa współpraca na rzecz ochrony przyrody.
 

Logowanie / Rejestracja

Login lub e-mail   Hasło     Przypomnieć login?   Zarejestruj się  

Subskrypcja


Email
Aby otrzymywać od nas najnowsze informacje proszę dopisac swój adres e-mail:
© 2021 Centrum Edukacji Szkolnej • Wszystkie prawa zastrzeżone • Polityka prywatności