Centrum Edukacji Szkolnej - Test Ortograficzny - Zakres tematyczny

I. Edukacja wczesnoszkolna (klasy I-III szkoły podstawowej)

 

Uczestników konkursu obowiązuje znajomość zasad ortograficznych i umiejętność stosowania ich w zakresie:

1. użycia litery ó

  • gdy wymienia się na o, e lub a (np. lód – lody, pióro – pierze, wrócić – wracać)
  • w końcówce -ów (np. lodów)
  • w przyrostkach –ów, -ówna, -ówka (np. widokówka)
  • na początku wyrazu (np. ósmy)
  • gdy nie wymienia się na inną głoskę, w wyrazach popularnych w środowisku dziecka, np. wiewiórka

2. użycia litery u:

  • w przyrostkach –uch, -uchna, -unek, -usia, -us, -uszek, -utki) itp. (np. malutki)
  • w formach czasu teraźniejszego (np. maluję, rysujesz, stosuje)
  • w wyrazach typu: zsuwać, skuwka...
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku dziecka (np. trudny)

3. użycia litery ą

  • w wyrazach rodzimych i spolszczonych (np. wąż)
  • w końcówkach N. i B. liczby pojedynczej (np. z klasą, moją klasę)
  • w czasownikach czasu teraźniejszego (idą, piszą...)

4. użycia litery ę

  • w wyrazach rodzimych i spolszczonych (np. prędko)
  • w końcówkach B. liczby pojedynczej (np. mamę)
  • w czasownikach czasu teraźniejszego (np. idę, piszę)

5.użycia końcówki -om

  • w C. liczby mnogiej (np. słowom, oczom)

6. użycia liter i, j

  • gdy i oznacza miękkość głoski (np. miska, ciastko)
  • na początku wyrazu (np. igła, jabłko)
  • po samogłoskach, zgodnie z wymową (np. kajak, liczba)
  • gdy j występuje po przedrostku (np. nadjechać, objąć)

7. użycia spółgłosek miękkich (np. ćma, cichy)

8. użycia litery ż

  • gdy wymienia się na g, dz, h, z, ź, s (np. drużyna, książka)
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku dziecka (np. żaba)

9. użycia litery rz

  • gdy wymienia się na r (np. mierzyć)
  • w zakończeniach -arz, -erz (np. pisarz, rycerz)
  • po spółgłoskach (np. wrzask), wyjątki: pszczoła, pszenica, kształt
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku dziecka (np. jarzębina)

10. użycia litery ch

  • gdy wymienia się na sz (np. mucha)
  • na końcu wyrazu (np. puch, o liczbach), wyjątek: druh

11. użycia litery h

  • gdy wymienia się na g, ż, z (np. wahadło)
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku dziecka (np. huśtawka, hamulec)

12. użycia wielkiej litery

  • na początku zdania
  • w nazwach własnych (np. Maria, Burek, Francja, Mars)
  • w nazwach mieszkańców państw (np. Polak)
  • w nazwach geograficznych (np. Karpaty, Morze Bałtyckie)
  • ze względów grzecznościowych (pisownia zaimków Ty, Twój w listach)

13. użycia małej litery

  • w wyrazach pospolitych (np. dom, łąka)
  • w nazwach: dni tygodnia, miesięcy, pór roku, tańców, roślin, zwierząt, stron świata (np. czwartek, polonez, kaktus, południe)
  • w przymiotnikach utworzonych od nazw własnych (np. polski)

14. pisowni bezokoliczników

15. pisowni rozdzielnej

  • nie z czasownikami (np. nie przyszedł)

16. pisowni łącznej

  • nie z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu równym (np. nieduży)
  • nie z rzeczownikami (np. niebezpieczeństwo)

17. dzielenia wyrazów

  • zgodnie z podziałem na sylaby (np. ko-ro-na), bez podziału morfologicznego

18. różnic między pisownią a wymową ze względu na budowę słowotwórczą wyrazu (np. żabka bo żaba)
19. stosowania znaków interpunkcyjnych

  • kropka, wykrzyknik, pytajnik – na końcu wypowiedzenia
  • przecinek w zdaniu pojedynczym i złożonym

20. korzystania ze słownika ortograficznego

 

 

II. Drugi etap edukacyjny (klasy IV-VI szkoły podstawowej)

 

Uczestników konkursu obowiązuje znajomość zasad ortograficznych i umiejętność stosowania ich, zgodnie ze stanem ujętym w Nowym Słowniku Ortograficznym PWN, Warszawa 1996, w zakresie:

1. użycia litery ó

  • gdy wymienia się na o, e lub a (np. lód - lody, pióro - pierze, wrócić - wracać)
  • w końcówce -ów (np. lodów)
  • w przyrostkach -ów, -ówna, -ówka (np. widokówka)
  • na początku wyrazu (np. ósmy)
  • gdy nie wymienia się na inną głoskę, w wyrazach popularnych w środowisku ucznia, np. mózg

2. użycia litery u

  • w przyrostkach -uch, -uchna, -unek, -usia, -us, -uszek, -utki itp. (np. pakunek)
  • w formach czasu teraźniejszego (np. maluję, rysujesz, stosuje)
  • w wyrazach typu: zsuwać, skuwka...
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku ucznia (np. mrugać)

3. użycia litery ą

  • w wyrazach rodzimych i spolszczonych (np. wąż, kąpiel)
  • w końcówkach N. i B. liczby pojedynczej (np. z klasą, moją klasę)
  • w czasownikach czasu teraźniejszego (idą, piszą...)
  • w czasownikach czasu przeszłego przed spółgłoską l, ł (np. wziął)

4. użycia litery ę

  • w wyrazach rodzimych i spolszczonych (np. prędko, trębacz)
  • w końcówkach B. liczby pojedynczej (np. mamę)
  • w rzeczownikach typu cielę, kocię...
  • w czasownikach czasu teraźniejszego (np. idę, piszę)
  • w czasownikach czasu przeszłego przed spółgłoską l, ł (np. zmięła, płynęli)

5. połączeń om,on, em, en

  • w wyrazach zapożyczonych (np. tempo, renta, sonda)
  • w wyrazach rodzimych przed przyrostkami -ka, -ko (np. kromka, łazienka)

6. użycia końcówki -om

  • w C. liczby mnogiej (np. słowom, oczom)

7. użycia liter i, j

  • gdy i oznacza miękkość głoski (np. miska, ciastko)
  • na początku wyrazu (np. igła, jabłko)
  • po samogłoskach, zgodnie z wymową (np. kajak, liczba)
  • gdy j występuje po przedrostku (np. nadjechać, objąć)
  • w D., C., Ms. rzeczowników żeńskich zakończonych na -ja lub -ia (np. edukacji, alei, ziemi, akademii)

8. użycia spółgłosek miękkich (np. ćma, cichy)
9. użycia litery ż

  • gdy wymienia się na g, dz, h, z, ź, s (np. drużyna, księga)
  • po literach r, l, ł (np. rżenie, ulżyć)
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku ucznia (np. żyrandol)
  • po przedrostkach zakończonych na spółgłoskę (np. obżartuch, odżałować)

10. użycia litery rz

  • gdy wymienia się na r (np. mierzyć)
  • w zakończeniach -arz, -erz, -mierz, -mistrz (np. pisarz, rycerz, zegarmistrz)
  • po spółgłoskach (np. wrzask); wyjątki: pszczoła, pszenica, kształt, bukszpan, Pszyna
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku ucznia (np. urząd)

11. użycia litery ch

  • gdy wymienia się na sz (np. mucha)
  • na końcu wyrazu (np. puch, o liczbach); wyjątek: druh
  • po literze s (np. schodzić, schron)
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku ucznia (np. ochotnik)

12. użycia litery h

  • gdy wymienia się na g, ż, z (np. wahadło)
  • w innych wyrazach popularnych w środowisku ucznia (np. harmider, czyhać)

13. pisowni przedrostków

  • z przed spółgłoską dźwięczną (np. zbić), przed literami s, si, sz, dź (np. zsadzić, zsinieć, zszyć, zdzielić)
  • s przed spółgłoską bezdźwięczną (np. sfrunąć)
  • ś przed głoską ci (np. ściszyć)
  • pisownia innych przedrostków (wz-, ws-, roz-, ob-, itp.)

14. pisowni bezokoliczników
15. użycia wielkiej litery

  • na początku zdania
  • w nazwach własnych (np. Maria, Burek, Francja, Mars)
  • w nazwach mieszkańców państw, narodów, terenów geograficznych (np. Polak, Indianin, Kaszub)
  • w nazwach świąt (np. Nowy Rok)
  • w tytułach książek i czasopism (np. „W pustyni i w puszczy”)
  • w nazwach geograficznych (np. góry Karpaty, Morze Bałtyckie)
  • w nazwach ulic, placów, rynków itp. (np. ulica Mikołajska, plac Trzech Krzyży)
  • w nazwach urzędów, władz, instytucji, szkół itp. (np. Uniwersytet Jagielloński)
  • ze względów grzecznościowych (pisownia zaimków Ty, Twój w listach)

16. użycia małej litery

  • w wyrazach pospolitych lub używanych w znaczeniu pospolitym (np. dom, bank, uniwersytet, sejm)
  • w nazwach: dni tygodnia, miesięcy, pór roku, tańców, obrzędów, roślin, zwierząt, stron świata (np. czwartek, polonez, kaktus, południe, andrzejki)
  • w nazwach wydarzeń historycznych (np. bitwa pod Grunwaldem)
  • w przymiotnikach utworzonych od nazw własnych (np. polski)

17. pisowni rozdzielnej

  • nie z czasownikami (np. nie przyszedł)
  • nie z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym (np. nie lepszy, nie najlepiej)
  • bym, byś, by po wyrazach można, niepodobna, trzeba, warto, wolno (np. Warto by to zrobić.)

18. pisowni łącznej

  • nie z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu równym (np. nieduży)
  • nie z rzeczownikami (np. niebezpieczeństwo)
  • -bym, -byś, -by z osobowymi formami czasownika (np. zdjąłby)
  • przyimków złożonych (np. spośród, znad)
  • wyrazów niepodobna (w znaczeniu: nie można, jest trudno), niedowidzi, niedosłyszy, niepokoi, niewoli (w znaczeniu: pozbawia wolności)

19. dzielenia wyrazów

  • zgodnie z podziałem na sylaby (np. ko-ro-na)
  • zgodnie z kryterium morfologicznym (np. pod-ręcz-nik)

20. różnic między pisownią a wymową ze względu na budowę słowotwórczą wyrazu (np. żabka bo żaba)
21. stosowania znaków interpunkcyjnych

  • kropka, wykrzyknik, pytajnik - na końcu wypowiedzenia
  • przecinek w zdaniu pojedynczym oraz w zdaniu współrzędnie i podrzędnie złożonym

22. korzystania ze słownika ortograficznego

 


III. Trzeci etap edukacyjny (klasy VII-VIII szkoły podstawowej oraz klasa III gimnazjum)

 

Uczestników konkursu obowiązuje znajomość podstawowych zasad pisowni polskiej (fonetycznej, morfologicznej, historycznej i konwencjonalnej) oraz umiejętność stosowania ich, zgodnie ze stanem ujętym w Nowym Słowniku Ortograficznym PWN, Warszawa 1996, w zakresie:

1. użycia litery ó

  • gdy wymienia się na o, e lub a (np. lód - lody, pióro - pierze, wrócić - wracać)
  • w końcówce -ów (np. lodów)
  • w przyrostkach -ów, -ówna, -ówka (np. widokówka)
  • na początku wyrazu (np. ósmy)
  • gdy nie wymienia się na inną głoskę, np. mózg, ogólny

2. użycia litery u

  • w przyrostkach -uch, -uchna, -unek, -usia, -us, -uszek, -utki itp. (np. pakunek)
  • w formach czasu teraźniejszego (np. maluję, rysujesz, stosuje)
  • w wyrazach typu: zsuwać, skuwka...
  • w innych wyrazach (np. strugać, lutnia)

3. użycia litery ą

  • w wyrazach rodzimych i spolszczonych (np. wąż, kąpiel)
  • w końcówkach N. i B. liczby pojedynczej (np. z klasą, moją klasę)
  • w czasownikach czasu teraźniejszego (idą, piszą...)
  • w czasownikach czasu przeszłego przed spółgłoską l, ł (np. wziął)

4. użycia litery ę

  • w wyrazach rodzimych i spolszczonych (np. prędko, trębacz)
  • w końcówkach B. liczby pojedynczej (np. mamę)
  • w rzeczownikach typu cielę, kocię...
  • w czasownikach czasu teraźniejszego (np. idę, piszę)
  • w czasownikach czasu przeszłego przed spółgłoską l, ł (np. zmięła, płynęli)

5. połączeń om,on, em, en

  • w wyrazach zapożyczonych (np. tempo, renta, sonda)
  • w wyrazach rodzimych przed przyrostkami -ka, -ko (np. kromka, łazienka)

6. użycia końcówki -om

  • w C. liczby mnogiej (np. słowom, oczom)

7. użycia liter i, j

  • gdy i oznacza miękkość głoski (np. miska, ciastko)
  • na początku wyrazu (np. igła, jabłko)
  • po samogłoskach, zgodnie z wymową (np. kajak, liczba)
  • gdy j występuje po przedrostku (np. nadjechać, objąć)
  • w D., C., Ms. rzeczowników żeńskich zakończonych na -ja lub -ia (np. edukacji, alei, ziemi, akademii)

8. użycia spółgłosek miękkich (np. ćma, cichy)
9. użycia litery ż

  • gdy wymienia się na g, dz, h, z, ź, s (np. drużyna, księga)
  • po literach r, l, ł (np. rżenie, ulżyć)
  • po literze n w wyrazach zapożyczonych (np. aranżacja)
  • w innych wyrazach (np. żyrandol, gżegżółka)
  • po przedrostkach zakończonych na spółgłoskę (np. obżartuch, odżałować)
  • w partykule -że (np. chodźże)

10. użycia litery rz

  • gdy wymienia się na r (np. mierzyć)
  • w zakończeniach -arz, -erz, -mierz, -mistrz (np. pisarz, rycerz, zegarmistrz)
  • po spółgłoskach (np. wrzask); wyjątki: pszczoła, pszenica, kształt, bukszpan, Pszyna
  • w innych wyrazach (np. urząd)

11. użycia litery ch

  • gdy wymienia się na sz (np. mucha)
  • na końcu wyrazu (np. puch, o liczbach); wyjątek: druh
  • po literze s (np. schodzić, schron)
  • w innych wyrazach (np. ochotnik)

12. użycia litery h

  • gdy wymienia się na g, ż, z (np. wahadło)
  • w innych wyrazach (np. harmider, czyhać)

13. pisowni przedrostków

  • z przed spółgłoską dźwięczną (np. zbić, zhańbić), przed literami s, si, sz, dź (np. zsadzić, zsinieć, zszyć, zdzielić)
  • s przed spółgłoską bezdźwięczną (np. sfrunąć)
  • ś przed głoską ci (np. ściszyć)
  • pisownia innych przedrostków (wz-, ws-, roz-, ob.-, itp.)

14. pisowni przymiotników zakończonych na -ski, -cki, -dzki (np. przemyski, inteligencki, szwedzki)
15. pisowni rzeczowników zakończonych na -stwo, -ctwo, -dztwo (np. żelastwo, lotnictwo, śledztwo)
16. użycia wielkiej litery

  • na początku zdania
  • w nazwach własnych (np. Maria, Burek, Francja, Mars)
  • w nazwach mieszkańców państw, narodów, terenów geograficznych (np. Polak, Indianin, Kaszub)
  • w nazwach świąt (np. Nowy Rok)
  • w tytułach książek i czasopism (np. „W pustyni i w puszczy”)
  • w nazwach geograficznych (np. góry Karpaty, Morze Bałtyckie)
  • w nazwach ulic, placów, rynków itp. (np. ulica Mikołajska, plac Trzech Krzyży)
  • w nazwach urzędów, władz, instytucji, szkół itp. (np. Uniwersytet Jagielloński)
  • ze względów grzecznościowych (pisownia zaimków Ty, Twój w listach)

17. użycia małej litery

  • w wyrazach pospolitych lub używanych w znaczeniu pospolitym (np. dom, bank, uniwersytet, sejm)
  • w nazwach: dni tygodnia, miesięcy, pór roku, tańców, obrzędów, roślin, zwierząt, stron świata, wyrobów przemysłowych (np. czwartek, polonez, kaktus, południe, andrzejki, fiat)
  • w nazwach wydarzeń historycznych (np. bitwa pod Grunwaldem)
  • w nazwach tytułów naukowych (np. magister)
  • w nazwach mieszkańców miast, osiedli, wsi (np. wrocławianin, żoliborzanin)
  • w nazwach okręgów administracyjnych (np. województwo małopolskie)
  • w przymiotnikach utworzonych od nazw własnych (np. polski)

18. pisowni rozdzielnej

  • nie z czasownikami (np. nie przyszedł)
  • nie z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym (np. nie lepszy, nie najlepiej)
  • bym, byś, by po wyrazach można, niepodobna, trzeba, warto, wolno (np. Warto by to zrobić.)
  • w zestawieniach dwu lub więcej wyrazów (np. dzień dobry)
  • w połączeniu przysłówka z przymiotnikiem lub imiesłowem przymiotnikowym (np. świeżo malowany) ale: jasnowidzący itp.

19. pisowni łącznej

  • nie z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu równym (np. nieduży)
  • nie z rzeczownikami (np. niebezpieczeństwo)
  • -bym, -byś, -by z osobowymi formami czasownika (np. zdjąłby)
  • przyimków złożonych (np. spośród, znad)
  • wyrazów niepodobna (w znaczeniu: nie można, jest trudno), niedowidzi, niedosłyszy, niepokoi, niewoli (w znaczeniu: pozbawia wolności)
  • pisowni przymiotników złożonych (np. jasnoniebieski)
  • pisowni wyrazów pospolitych z przedrostkami (np. aspołeczny, minispódniczka)

20. pisowni wyrażeń przyimkowych (np. w ogóle, wniwecz)
21. pisowni przysłówków złożonych
22. pisowni cząstki -bym, -byś, -by z partykułami i spójnikami (np. czyżbym, jeżeliby)
23. pisowni nie z imiesłowami przymiotnikowymi i przysłówkowymi (np. niepalący, nie widząc)
24. pisowni z łącznikiem (np. biało-czerwony, czary-mary, XX-lecie)
25. dzielenia wyrazów

  • zgodnie z podziałem na sylaby (np. ko-ro-na)
  • zgodnie z kryterium morfologicznym (np. pod-ręcz-nik)
  • dzielenie wyrazów złożonych i wyrazów obcych (np. mało-solny, foto-grafia)

26. pisowni skrótów i skrótowców (np. prof., dag, UJ)
27. pisowni obcych nazw własnych (np. książka Hemingwaya)
28. pisowni dat
29. stosowania znaków interpunkcyjnych

  • kropka, wykrzyknik, pytajnik - na końcu wypowiedzenia
  • przecinek w zdaniu pojedynczym oraz w zdaniu współrzędnie i podrzędnie złożonym
  • zapis mowy niezależnej
  • dwukropek i wielokropek

30. korzystania ze słownika ortograficznego

 
logoLink1

Archiwum testów

Pobierz archiwalne Testy Ortograficzne

przejdź na stronę

 

Polecamy

logoLink1

ces.edu.pl

Zapoznaj się z pełną ofertą konkursów CES.

przejdź na stronę

 

logoLink1

cseintl.org

Jesteśmy częścią Center of School Education.

przejdź na stronę

 

logoLink2

45minut.pl

Darmowe publikacje, zbiory testów, kursy komputerowe, ciekawe forum.

przejdź na stronę

CES © 2019 | Wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności