Klasa 4 szkoły podstawowej

1. Zakres materiału dla klas 1-3 szkoły podstawowej oraz:

2. Czytanie tekstu literackiego lub popularnonaukowego ze zrozumieniem.

3. Nauka o języku:

• wypowiedzenia oznajmujące, pytające, wykrzyknikowe,
• zdanie i równoważnik zdania,
• rozróżnianie części mowy: rzeczownik, czasownik, przymiotnik,
• bezokolicznik,
• czasownik dokonany i niedokonany,
• rodzaj i liczba rzeczownika - rozróżnianie,
• przypadki rzeczownika - nazwy i pytania,
• przymiotnik jako określenie rzeczownika,
• przysłówek jako określenie czasownika,
• wyrazy odmienne i nieodmienne,
• określanie form wyrazów odmiennych,
• fonetyka (głoska, samogłoska, spółgłoska, litera, sylaba),
• alfabet,
• przysłowia, związki frazeologiczne,
• wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne,
• rodzina wyrazów, wyrazy pokrewne,
• zasady poprawności językowej,
• wyrazy z u, ó, ż, rz, h i ch - wymiennymi i niewymiennymi, rz po spółgłoskach, wyjątki ortograficzne,
• dzielenie wyrazów na sylaby,
• podstawowe cechy opowiadania, opisu,
• plan wydarzeń, zaproszenie, ogłoszenie, życzenia.

4. Wiedza o literaturze:

• baśń,
• różnice między prozą a wierszem,
• rym, rytm, zwrotka,
• fikcja literacka,
• środki stylistyczne (przenośnia, porównanie, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy),
• narrator i osoba mówiąca w utworze,
• bohater, czas, miejsce wydarzeń i wydarzenia,
• ogólna wiedza o książce, teatrze, malarstwie, muzyce i filmie.

5. Literatura:

• C. Collodi: Pinokio,
• T. Janson: Opowiadania z Doliny Muminków,
• A. Lindgren: Dzieci z Bullerbyn,
• Sempe, Goscinny: Mikołajek i inne chłopaki,
• Sempe, Goscinny: Wakacje Mikołajka,
• J. Brzechwa: Akademia pana Kleksa,
• Andersen: Baśnie (w tym: Królowa śniegu, Calineczka, Brzydkie kaczątko, Księżniczka na ziarnku grochu, Słowik, Dziewczynka z zapałkami, Nowe szaty cesarza),
• R. Kipling: Księga dżungli (rozdział I: Bracia Mowgliego),
• J. Twardowski: Zeszyt w kratkę,
• Legendy o powstaniu państwa polskiego, krakowskie i warszawskie,
• poezja, wiersze J. Tuwima, J. Brzechwy, D. Wawiłow, J. Kulmowej, J. Ratajczaka i inne.

Klasa 5 szkoły podstawowej

1. Zakres materiału dla klas 1-4 szkoły podstawowej oraz:

2. Czytanie tekstu literackiego lub popularnonaukowego ze zrozumieniem.

3. Nauka o języku:

• wypowiedzenia pojedyncze i złożone,
• odmienne i nieodmienne części mowy (czasownik, rzeczownik, przymiotnik, przysłówek, wyrażenie przyimkowe, spójnik),
• odmiana czasownika przez liczby, czasy, osoby, tryby czasownika,
• odmiana rzeczownika przez przypadki,
• stopniowanie i rodzaje przymiotnika i przysłówka,
• wyraz określany i określający,
• fonetyka (głoska ustna, nosowa, dźwięczna, bezdźwięczna, twarda, miękka),
• pisownia tytułów książek,
• pisownia form trybu przypuszczającego,
• zasady redagowania listu.

4. Wiedza o literaturze:

• mity,
• środki stylistyczne,
• powieść,
• narrator i narracja,
• zdarzenia fikcyjne, historyczne, realistyczne, fantastyczne.

5. Literatura:

• Mity greckie (o narodzinach świata, Dedal i Ikar, Demeter i Kora, Prometeusz, Syzyf, król Midas, bogowie Olimpu),
• H. Lifting: Podróże doktora Dolittle,
• A. Szklarski: Tomek wśród kangurów,
• J. K. Rowling: Harry Potter i komnata tajemnic,
• M. Twain: Przygody Tomka Sawyera,
• H. Sienkiewicz: W pustyni i w puszczy,
• C. S. Lewis: Opowieści z Narnii, Lew, Czarownica i stara szafa,
• Mickiewicz: Pani Twardowska, Powrót taty, Przyjaciele,
• I. Krasicki: Przyjaciele.

Klasa 6 szkoły podstawowej

1. Zakres materiału dla klas 1-5 szkoły podstawowej oraz:

2. Czytanie tekstu literackiego lub popularnonaukowego ze zrozumieniem.

3. Nauka o języku:

• forma osobowa czasownika (osoba, liczba, czas, strona),
• czasowniki przechodnie i nieprzechodnie,
• czynna i bierna konstrukcja zdania,
• zaimki (bez podziału) - zastosowanie,
• rzeczownik - temat, końcówka, oboczność tematu,
• liczebniki główne, porządkowe, zbiorowe, ułamkowe,
• grupa podmiotu,
• grupa orzeczenia,
• zdania współrzędnie złożone,
• rodzina wyrazu, wyrazy pokrewne, rdzeń,
• fonetyka (rodzina wyrazu, wyrazy pokrewne, rdzeń),
• akcent wyrazowy,
• pisownia nazw własnych,
• dialog, monolog; charakterystyka postaci; sprawozdanie; notatka.

4. Wiedza o literaturze:

• świat przedstawiony,
• narrator i osoba mówiąca w utworze,
• cechy i typy powieści: podróżniczo-przygodowa, obyczajowa, fantastyczna,
• wątek, fabuła, epizod,
• literatura science fiction,
• bajka,
• ballada,
• wiersz biały,
• rodzaje rymów,
• środki stylistyczne: przenośnia, porównanie, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy, uosobienie, ożywienie.

5. Literatura:

• J. Jurgielewiczowa: Ten obcy,
• M. Musierowicz: Kłamczucha,
• A. Mickiewicz: Świteź, Świtezianka,
• L.M. Montgomery: Ania z Zielonego Wzgórza,
• J. Verne: W 80 dni dookoła świata,
• K. Makuszyński: Szatan z VII klasy,
• E. Niziurski: Sposób na Alcybiadesa,
• poezja, wiersze Cz. Miłosza, J. Twardowskiego, L. Staffa, K.I. Gałczyńskiego, K. Iłłakowiczówny i inne.

Klasa 1 gimnazjum

1. Zakres materiału dla szkoły podstawowej oraz:

2. Czytanie tekstu literackiego lub popularnonaukowego ze zrozumieniem.

3. Nauka o języku:

• odmienne i nieodmienne części mowy (w tym: partykuła i wykrzyknik),
• określanie form wyrazów odmiennych,
• nieosobowe formy czasownika (zakończone na -no, -to, imiesłowy),
• zdania bezpodmiotowe,
• zdania z imiesłowowym równoważnikiem,
• przysłowia,
• związki frazeologiczne,
• synonimy, homonimy, antonimy,
• rodzina wyrazów,
• wyrazy podzielne i niepodzielne słowotwórczo,
• analiza słowotwórcza wyrazu,
• wyrazy złożone,
• skrótowce,
• składniowe funkcje wyrazów,
• zasady poprawności językowej,
• biegłe stosowanie poznanych zasad ortograficznych i interpunkcyjnych; pisownia imiesłowów przysłówkowych; pisownia partykuły -by z osobowymi i formami czasownika i z innymi częściami mowy; poprawne stosowanie interpunkcji w zdaniu pojedynczym i złożonym.

4. Wiedza o literaturze:

• powieść historyczna,
• kronika,
• cechy eposu,
• narrator, fabuła, wątek, epizod,
• bajka, ballada, fraszka, oda, hymn, sonet, pieśń sielanka, bukolika,
• wiersz sylabiczny, średniówka, anafora,
• środki stylistyczne, w tym: metafora, personifikacja, animizacja, onomatopeja, porównanie, porównanie homeryckie, apostrofa, eufemizm, pytanie retoryczne, epitet, powtórzenie,
• liryka pośrednia i bezpośrednia,
• podmiot liryczny i adresat liryczny,
• cechy dramatu, didaskalia,
• teatr i dramat elżbietański.

5. Literatura:

• J. Parandowski: Wojna trojańska,
• J. Parandowski: Przygody Odyseusza,
• Mity greckie (Prometeusz, Orfeusz i Eurydyka, Herakles, Helios i Faeton),
• J. Kochanowski: fraszki i pieśni, treny (V, VII, VIII),
• H. Sienkiewicz: Krzyżacy,
• Pieśń o Rolandzie (fragmenty),
• M. De Cervantes: Don Kichot (fr. o fascynacji rycerstwem i walce z wiatrakami),
• de Saint Exupery: Mały Książę,
• W. Szekspir: Romeo i Julia,
• J.R. Tolkien: Hobbit, czyli tam i z powrotem,
• M. Musierowicz: Kwiat kalafiora,
• A. Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka,
• wiersze W. Szymborskiej, J. Twardowskiego, T. Kubiaka, J. Harasymowicza, K. Iłłakowiczówny, M. Białoszewskiego, S. Grochowiaka, R. Brandstaettera, W. Broniewskiego, K.I. Gałczyńskiego, L. Staffa, J. Tuwima i inne.

Klasa 2 gimnazjum

1. Zakres materiału dla szkoły podstawowej, klasy I gimnazjum oraz:

2. Czytanie tekstu literackiego lub popularnonaukowego ze zrozumieniem.

3. Nauka o języku:

• podmiot gramatyczny, domyślny, szeregowy; logiczny,
• orzeczenie czasownikowe, imienne, złożone,
• części zdania (podmiot, orzeczenie, przydawka, dopełnienie i okolicznik),
• analiza składniowa wypowiedzeń złożonych (zdania współrzędnie i podrzędnie złożone – oprócz podmiotowych i orzecznikowych),
• cechy głosek,
• upodobnienia fonetyczne pod względem dźwięczności,
• innowacje językowe,
• archaizmy,
• język literacki i jego odmiany regionalne,
• dialekty i gwary polskie,
• stylizacja językowa,
• pisownia skrótów i skrótowców,
• odmiana i pisownia polskich nazwisk,
• odmiana i pisownia nazw geograficznych.

4. Wiedza o literaturze:

• wiersz sylabiczny,
• średniówka,
• anafora,
• tren, elegia,
• cechy dramatu, didaskalia,
• narrator, rodzaje narracji; fabuła, wątek, epizod,
• epika, liryka dramat; gatunki epickie, liryczne i dramatyczne,
• bajka zwierzęca; bajka epigramatyczna i narracyjna,
• literatura faktu,
• gatunek fantasy,
• parodia, nonsens, paradoks, kalambur.

5. Literatura:

• A. Szklarski: Tomek na wojennej ścieżce,
• I. Krasicki: bajki, satyry,
• A. Mickiewicz: Dziady. cz. II,
• Fredro: Zemsta,
• J. Słowacki: Balladyna,
• Mickiewicz: Pan Tadeusz, ks. I, II, X,
• H. Sienkiewicz: Latarnik,
• K. Dickens: Opowieść wigilijna,
• H. Sienkiewicz: Sachem,
• S. Żeromski: Syzyfowe prace,
• S. Żeromski: Siłaczka,
• A. Czechow: Śmierć urzędnika, Kameleon,
• B. Prus: Kamizelka.

Klasa 3 gimnazjum

1. Zakres materiału dla szkoły podstawowej, klasy I i II gimnazjum oraz:

2. Czytanie tekstu literackiego lub popularnonaukowego ze zrozumieniem.

3. Nauka o języku:

• zdanie podrzędne podmiotowe, orzecznikowe,
• wypowiedzenia wielokrotnie złożone,
• mowa zależna i niezależna,
• neologizmy i zapożyczenia,
• poprawna pisownia przedrostków,
• pisownia przysłówków złożonych,
• rodzaje stylu.

4. Wiedza o literaturze:

• teatr i dramat antyczny,
• reportaż.

5. Literatura:

• Mity greckie (mity tebańskie),
• Sofokles: Antygona,
• A. Fiedler: Dywizjon 303,
• Kamiński: Kamienie na szaniec,
• M. Białoszewski: Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty),
• E. Hemingway: Stary człowiek i morze,
• P. Coelho: Alchemik,
• W. Golding: Władca much,
• G. Orwell: Folwark zwierzęcy,
• S. Mrożek: Wesele w Atomicach,
• wiersze K.K. Baczyńskiego, T. Różewicza, Cz. Miłosza, W. Szymborskiej, Z. Herberta.